Kameramanların Dikkatine

Beraber görev yaptığımız tüm arkadaşlarımız içerisinde sanırım, çekimini yaptıklarımızın tamamını gören tek kişi kurgucudur. Kurgucular, yargılama ve hünerlerini kullanarak aceleyle ve çok karışık bir şekilde çektiğimiz, kurgulanması zor görüntüleri kullanarak izleyicinin duygularına hitap eden programlar meydana getirirler.

Biz bir haber kurgucusuna, bir canlı yayın resim seçicisine ve bir drama kurgucusuna ; kendilerine göre "İşinizi nasıl kolaylaştırabiliriz" diye sorduk ve cevap olarak da bize yardımcı olmaktan mutlu olduklarını gözlemledik. İlk olarak haber kurgucusu Trevor Francis'in düşüncelerini aşağıda bulacaksınız.

Televizyon haberciliğinde başarının bir ölçüsü de öncelikle en iyi resimleri yayına vermesidir. Buna göre, çalışma grubunda bulunan her bir kişi (kameraman, sesci, kurgucu, muhabir, haber yönetmeni vb.) meslekleri ne olursa olsun en üst seviyede hız ve verimliliği amaç edinerek ne yapılması gerektiğini içgüdü ile bilmeli ve görevin üstesinden gelmelidir. Eğer haber iyi işlenmemişse; fikir alışverişi, konuşmalar veya geniş bir planlama yapmak için nadiren çok az zaman bulunabilir.

Dünya kupası, bir parti konferansı, Avrupa Birliği zirveleri gibi bazı olaylar önceden bilinebilir. Diğerleri ise spontonedir. Hava felaketleri, doğal felaketler ve benim mesleki yaşamımda tek ve en büyük olay olan "Galler Prensesinin ölümü" gibi.
Haber çalışmalarında; drama, belgesel veya eğlence programlarında olduğu gibi yazılı bir metin asla bulunmaz. Dünya futbol kupasının yapılacağını aylardır biliyorduk. Ancak; meydana gelebilecek olaylar asla tahmin bile edilemez. Gerçek bir flaş haber meydana geldiğinde haber kameramanları, bütünüyle deneyimlerine ve içgüdülerine güvenirler.
Kameramanların; her türlü güçlüğü anında çözümlemeleri, her türlü olasılığa karşı hazırlıklı bulunmaları ve bitirdikleri haberin, sonuçta ekranda nasıl verileceği hakkında deneyimlerinden kaynaklanan fikirleri olmalıdır.

Kurgucunun görevi, çekim ekibinin işi bittikten sonra başlar. Bir hikaye ye göre o, çekim ekibinin hava alanının bagaj bölümündeki parçasıdır. Muhabir ve çekim ekibi haberi görüntülemek için acele ile yola çıkarlar. Kurgucu ise donanımını kurmak üzere ya bir otele yada bir lokal tv istasyonuna gider ve bekler..

Çekim ekibi döndüğünde genellikle; ya son çekim için veya özel haberde en iyi kamera yerinin saptanması için gereğinden fazla zaman harcamış olurlar. İşte bu sebeble haberin kurgulanması için çok az zaman kalır. Ancak unutmamak gerekir ki: bizim orada oluşumuzun sebebi, o haberin yayınını en kısa sürede gerçekleştirmektir. En iyi resimleri almak için hayatınızı, kolunuzu, bacağınızı ve akıl sağlığınızı riske atmanız yeterli değildir. En iyi resimleri sanatsal bir yaklaşımla bir araya getirmek, kurgulama, tv stüdyosu veya mobil bir uplink ile önceden belirlenmiş kısa süre içerisinde teslim etmek de gereklidir. Bunlar yapılmadığı takdirde herkes zamanını boşa harcamış olur.

Şimdi asıl meseleye gelelim. Bir haber kurgucusu kameramandan neler ister? Kurgucu, komik sayılabilecek kısa bir zaman içerisinde güzel bir haberi "Aman canım ne olursa olsun" diyerek aceleyle biçimlendirebilir mi? Zannetmiyorum. Başarılı bir haberin içeriğinde bazı temel şartlar vardır. Tabiki ben, sizin ekipmanınızı iyi tanıdığınızı, kompozisyon ve çerçeveleme teknikleri ile kurgu tekniğini iyi bildiğinizi varsayıyorum.

Öncelikle doğal olarak çok iyi resimlere ihtiyacınız var, aksi takdirde ilk şartımız olan "Bir insanın gözü kulağı olmak" ilkesini çiğnemiş olursunuz. Benim: tercih yapabileceğim, haberi kurgulayabileceğim ve bazılarını da yedekte tutabileceğim, arşivleyebileceğim bir dizi yeterli ve çok iyi resimlere ihtiyacım var.

Siz, milyonlarca televizyon izleyicisinin gözleri ve kulaklarısınız. O halde sizin, onlar orada olsalardı neleri görebileceklerse tamamını onlara göstermeniz gerekir.

Daha fazla önemli olarak, doğru açılar ile detayları ve çoğumuzun özlediği insani ögeleri bulup ortaya çıkartmalısınız. Röportajlarda muhabirinizin işaretlerini de alabileceğiniz ve muhabir üç gündür aynı elbiseyi giyiyor, üç gündür çok az uyku uyuyor bile olsa onun en iyi ve en güzel görüntü verebileceği kamera yerini bulmak zorundasınız.
Haberin, amaca göre tarz ve uzunluğunu bilincinizde tartabilmelisiniz. Yeteri kadar çekim yapmaz iseniz beni şaşırtırsınız. Ancak gereksiz yere çok uzun çekimler yapmanız da benim değerli vaktimin, kilometrelerce uzunluktaki bandı izlemekle geçmesini sağlar ve ikinci kuralımızı çiğnememize sebeb olur: Bir an önce yayına çıkmak.

Telde yürüyen bir cambazın arkasında birisinin olmasını arzulaması gibi ben çalışırken, arkamda olmanızı arzu ederim. Küçücük bir sekansın doldurulması için "Bir kaç dakika sonra tam aradığın gibi bir görüntü var " diyerek bana yardımcı olacağınızı biliyorum. Derin düşünceler içerisinde olduğumda veya muhabir ile görüntüler hakkında fikir alışverişinde bulunurken büyük bir ihtimalle sessiz kalırsınız. Yaptıkları her karenin National Gallery 'de sergilenebilecek kadar güzel olduğuna inan kameramanlar, ağır baskı altında olan kurgucunun arkadaşı olamazlar. Eğer böyle düşünmeniz gerekli ise düşünün, ancak bu düşüncenizi bana anlatmayın.

Zoom objektif harikulade bir buluş. Eğer çerçevelemeye yardımcı olacaksa, görsel efektler yapacaksa veya bir çekimi kolayca değerli hale getirecekse zoom objektife değer biçilemez. Fakat siz zoom objektif ile bu saydıklarımın dışında başka bir şey yapmayın. Kurgucuya hiçbir şey getirmeyin, ama zoom üzerine zoom yaparak, zavallı kurgucuyu kurgu odasının zeminine yatacak kadar hasta etmeyin. Kurgucu hasta olmasa bile inanın izleyici hasta olacaktır.
Yukarıda zoom için saydıklarımız aynen çevrinme (Pan) içinde geçerlidir. Eğer bir çevrinme (pan) ilginç bir görüntü ile başlar, ilginç görüntüleri kapsayarak devam eder ve ilginç bir görüntü ile biterse, büyük bir ihtimalle ben o görüntüyü kullanırım. Soldan sağa, sağdan sola olmak üzere bunu bir kaç kere tekrarlayabilirsiniz. Hızlı bir çevrinmeden (pan) sonra, belki daha yavaşını denemelisiniz. Sonra durun.

Bir manzara, bir resim veya objektifinizin ancak x2 tele konumunda görüntüleyebileceği sabit bir şeyi çekmeye çalışıyorsanız, kameranızın da sabit olmasına özen gösterin. Çerçevenizi yapın, doğru diyaframınızı uygulayın ve kameradan ellerinizi çekin kameraya dokunmayın.

İzleyicinin gözü ve kulağı olduğunuzu çeşitli kereler söyledim. Resimlerde yoğunlaşmak ve sesi unutmak ucuz bir çalışmadır. Tecrübelerinizle güzelleştirdiğiniz çevrinmeniz ve netlikteki ustalığınızla harikulade bir manzara çekerken, aynı anda biraz sonra muhabirinizle yapacağınız çekimi düşünmeyin. Bu durum atmosferi öldürür ve kurgucunun kıymetli zamanını, bir başka banttaki uygun görüntüleri bulmak için boşuna harcar.

Bir sokakta enstrüman çalan bir sokak çalgıcısı veya politik bir toplantıda PA sistemi ile pop müzik yapanlar gibi canlı müzik icra edenleri görüntülerken: görüntü kompozisyonunu yeniden düzenliyor veya kameranız ile dolaşıyor olsanız bile kaydınızı asla kesmeyin. Ben kurgu çalışmalarında, kıymetli vaktimin çoğunu 20-30 saniyelik meşhur bir ezginin küçük parçalarına ses ekleyebilmek için uğraştım.

Cesur erkek ve bayan kameramanlardan özür dilerim. Bu yorumlar açık olarak sizlere değil. Bu yorumlar sizlerin, tv haberlerine yeni başlamış genç kardeşlerinize, kız kardeşlerinize tavsiyelerimdir. Bu yorumlar onların iyi kameraman olmalarını sağlamak içindir.

Şimdi sözlerimi şu cümlelerle bitireyim: Meslek hayatımda ekrandaki resimlerin hatırı için hayatlarını tehlikeye atan düzinelerce haber kameramanı ile çalıştım. Onların hünerlerine, deneyimlerine ve cesaretlerine saygı duymaktan başka bir şey yapamıyorum.Onlar ellerinde "Lütfen taşları bana fırlatın" diyen bir neon ışığı gibi ışıldayan büyük ve ağır kameraları ile bir isyancı grubun önünde ayakta dikilirler.

Onlar başbakanların, devlet başkanlarının ve hükümdarların yanlarından geçişlerini görüntüleyebilmek için dondurucu soğuk ve yağmur altında saatlerce beklerler. Sonra, tüm gün sıcak bir otel odasında oturan Earl Grey çayı içen, bisküvi yiyen ve "makinalı topçunun görüntüsünde diyaframı fazla açtığını biliyormusun?" diye iyi niyetli yorumlar yapan zavallı kurgucuya bandı teslim edebilmek için kanunların izin verdiği ölçüde hızlı araç kullanırlar.

Çeviri:Bekir Rüştü Altay-Emekli Başkameraman
Kaynak:Kamera Dergisi-Yıl:2000 Sayı:9

Trevor Francis kimdir?

1978 yılında BBC TV kayıt departmanın da Teknik Asistan olarak göreve başladı.1982 yılında ITN'e Videotape operatörü olarak transfer oldu.
Görevinin büyük bölümünde, komünizmin çöküşü öncesi ve sonrasında Doğu Avrupa'da ve utanç duvarının yıkılışında Berlin'de görev yaptı. Mesleğinde ilerleyerek 1991 yılında Kanal 4 haberlerinde uzman olarak görev yaptı ve 1997 yılında Videotape işletme yöneticisi oldu.